flightflight1

Van Angst tot Z: deel 2

Wist je dat een angststoornis de meest voorkomende psychische ziekte is in Nederland? En dat vrouwen hier veel vaker last van hebben dan mannen? In deel 2 van dit blog vind je alle feiten en cijfers over angststoornissen.  

Dwangstoornis
Bij een dwangstoornis is sprake van dwanggedachten (obsessies) en/of dwanghandelingen (compulsies). Als van beiden sprake is (wat bijna altijd het geval is) wordt het dus ook wel Obsessieve Compulsieve Stoornis (OCS) genoemd.

Dwanggedachtes roepen angst op bij de mensen die ze ervaren. Denk aan een sterke angst bij de gedachte van het verliezen van je geliefde. Om deze sterke angst te verminderen, worden dwanghandelingen uitgevoerd. Bijvoorbeeld voorwerpen tellen, dingen aanraken, schoonmaken, controleren etc. Deze handelingen moeten voor die persoon telkens op dezelfde manier uitgevoerd worden, om dus die angst voor het verliezen van een geliefde te neutraliseren of zichzelf te straffen voor de gedachtes.

Een veelvoorkomend voorbeeld van OCS is smetvrees. Iemand is dan zo angstig voor vuil, meestal omdat dit gelinkt wordt aan ziek worden, dat hij/zij dwangmatig gaat schoonmaken.

Goed om te weten
Kinderen hebben vaak te maken met dwanggedachtes en dwanghandelingen. Denk aan het niet aanraken van de lijntjes van de stoeptegels bijvoorbeeld. Dit is normaal en betekent niet meteen dat er sprake is van een stoornis.

Voorbeeld
In het onderstaande filmpje zien we Jennifer. In de titel staat ‘OCD’, in het Nederlands is dat OCS, maar ze legt in dit filmpje alleen uit waar haar dwanghandelingen uit bestaan.

In het filmpje van Jennifer wordt niet duidelijk of zij ook dwanggedachtes heeft die ze met handelingen probeert te neutraliseren. In het volgende filmpje uit het RTL-programma ‘Geef mij nu je angst’ zien we dat wel. Marja legt uit dat zij dwanghandelingen moet uitvoeren, omdat ze anders bang is dat er iets ergs gebeurt.

Gegeneraliseerde angststoornis
Bij een gegeneraliseerde angststoornis is er sprake van een continu gevoel van angst en opgejaagdheid, zonder duidelijke aanleiding. Mensen met deze stoornis piekeren over allerlei zaken in hun leven, zonder dat daar enkele aanleiding voor is. Denk aan het overmatig piekeren over het niet behalen van deadlines, terwijl er nog ruim genoeg de tijd is. De angst kan verergerd worden bij stressvolle situaties en daardoor worden sommige situaties vermeden.

Goed om te weten
Deze angststoornis heet ook wel ‘piekerstoornis’, omdat deze mensen continu piekeren over van alles in hun leven.

Voorbeeld
In deze video vertelt een meisje over haar ‘paniekaanval’. Of ze op dat moment daadwerkelijk een paniekaanval heeft, laat ik even terzijde, maar ze legt hier uit hoe het voelt om angstig te zijn en vooral dat je het dus niet altijd kan zien aan iemand.

Ik vind dat deze video goed illustreert welke lichamelijke klachten je kunt hebben bij gegeneraliseerde angststoornis en ook dat ze zoveel piekert zonder dat er daadwerkelijk iets aan de hand lijkt te zijn.

Posttraumatische Stressstoornis
Schokkende gebeurtenissen kunnen bij mensen voor psychologische trauma’s zorgen. Meestal gaan de verschijnselen van trauma’s na een tijdje weg, maar als dit niet zo is, is er sprake van een posttraumatische stressstoornis (PTSS).

De volgende vier soorten symptomen kunnen bij iemand met PTSS jarenlang merkbaar zijn:

  • Herbeleving van de traumatische gebeurtenissen
  • Verhoogde prikkelbaarheid
  • Vermijdingsgedrag: bepaalde situaties die gelinkt worden aan de traumatische gebeurtenis worden vermeden
  • Gevoelsarmoede: minder ‘zin’ om dingen te doen die je normaal wel deed. Lijkt veel op een depressie.

Goed om te weten
Een posttraumatische stressstoornis hoort officieel gezien niet in het rijtje ‘angststoornissen’. Voorheen was dat wel zo, maar na steeds meer onderzoek naar deze stoornis, blijkt dat PTSS ook symptomen van een stemmingsstoornis bevat. Toch benoem ik deze hier wel, omdat de behandeling ervan lijkt op die van een angststoornis en er nog steeds discussie bestaat over het feit of PTSS wel/geen ‘zuivere’ angststoornis is. Daarnaast kan PTSS als gevolg ook het ontwikkelen van andere angststoornissen hebben.

Voorbeeld
De volgende video is gemaakt door een meisje dat PTSS heeft (in het Engels Post Traumatic Stress Disorder, PTSD). Het is fictief, maar hierdoor krijg je een idee hoe het is om PTSS te hebben. Je ziet bijvoorbeeld dat ze nachtmerries heeft en prikkelbaarder is dan anderen.

Oorzaken 
Hoe angststoornissen precies ontstaan, is per persoon verschillend en daarnaast niet altijd even duidelijk. In veel gevallen speelt erfelijkheid een rol. Maar het kan ook te maken hebben met een verstoorde werking van bepaalde stofjes in de hersenen of juist overactiviteit van bepaalde delen in het brein.

Bij een paniekstoornis is een belangrijk kenmerk van het ontstaan de conditionering voor angst. Dit houdt in dat iemand met een paniekstoornis onbewust die eerste paniekaanval onthoudt. De volgende situatie die lijkt op de omstandigheden van die eerste keer, wordt meteen (onbewust) bestempeld als ‘gevaarlijk’ waarna een nieuwe aanval ontstaat. Daarnaast ontstaat hierdoor ook vaak ‘de angst voor de angst’: mensen zijn zo bang dat ze weer een paniekaanval krijgen, dat ze daar weer angstig van worden.

Overigens is een logische oorzaak van een posttraumatische stressstoornis het meemaken van een trauma, maar kan het meemaken van een trauma ook andere angststoornissen in werking zetten.

Behandeling
Een van de meest gebruikte vormen van therapie bij de behandeling van angststoornissen is cognitieve gedragstherapie. Hierbij gaat de therapeut in gesprek met de cliënt en probeert diegene na te laten denken over hoe hij/zij nadenkt over bepaalde zaken in het leven. Ook kan degene anders naar zaken gaan kijken en deze als minder angstig beoordelen, waardoor er minder angst wordt ervaren. Hierdoor kan nieuw gedrag aangeleerd worden en ‘fout’ gedrag afgeleerd en kunnen angstklachten afnemen of verdwijnen.

Een andere vorm van therapie is EMDR: Eye Movement Desensitization and Reprocessing. EMDR wordt vaak gebruikt bij mensen die een traumatische ervaring hebben meegemaakt en bijvoorbeeld een PTSS hebben. Hoe werkt het? De cliënt moet als het ware opnieuw aan de (traumatische) ervaring terugdenken, inclusief het gevoel en de associaties die daarbij komen kijken. Vervolgens houdt de therapeut twee vingers of een lampje voor het gezicht van de cliënt die hij/zij moet volgen met de ogen. Dan volt er een korte pauze en vraagt de therapeut naar de associatie die wordt gemaakt met voorgaande herinnering. Dit gebeurt per sessie een aantal keer achter elkaar. Door de traumatische ervaring opnieuw te ‘herdenken’ in combinatie met de oogbewegingen, wordt het verwerkingssysteem in de hersenen opnieuw gestimuleerd. Hierdoor kunnen de gebeurtenissen hun emotionele lading verliezen. Overigens blijkt EMDR niet alleen bij PTSS, maar ook bij de behandeling van andere angststoornissen effectief.

Er zijn nog verschillende soorten therapie, maar deze twee worden over het algemeen het meeste toegepast. Soms wordt er door de huisarts of psychiater gekozen om angstklachten te behandelen (in combinatie met therapie) met medicatie. Dan kunnen er bètablokkers, antidepressiva of benzodiazepinen voorgeschreven worden.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *